عباس کلهر در گفت و گو با آینده روشن گفت: باید از چند منظر به اشعاری بنگریم که درباره رمضان سروده شده اند. از دوره رودکی تاکنون سه سبک عمده داشته ایم: خراسانی، عراقی و هندی. به تناسب تغییر این سبک ها می توان برای اشعار رمضان تفاوت قائل شد. 

وی افزود: اشعار سبک خراسانی بیشتر به ظواهر مسائل می پرداختند و به توصیف و مدح و منقبت می پرداختند. شاعرانی چون فرخی شعرهایی عشرت جویانه می سرودند و از این مضمون ها بهره می بردند. در این دوره با دیدی منفی به ماه رمضان نگریسته شده است. برای نمونه فرخی می سراید: روزه از خیمه ما دوش همی شد به شتاب/ عید فرخنده فراز آمد با جام شراب/ چه توان کرد اگر روزه ز ما روی بتافت/ نتوان گفت مر او را که ز ما روی متاب. 

این شاعر با اشاره به اشعار مدحی سبک خراسانی تصریح کرد: در سبک خراسانی گاهی نیز به مدح روز عید فطر پرداخته می شد که خاقانی و محتشم از این گونه اشعار بسیار دارند. 

وی اشعار رمضان سبک عراقی را عمیق تر دانست و گفت: در این دوره سنایی پایه گذار شعر صوفیانه شد و شعر با تحولات بسیاری مواجه شد. اشعار رمضان نیز از عمق بیشتری برخوردار می شوند. سنایی وداع خود را با رمضان در شعری بیان می کند. در این شعر گویی با معشوق خود وداع می کند و دیگر به سختی او را به دست خواهد آورد: ای ماه صیام گرچه مرا خود خطری نیست/ حقا که مرا همچو تو مهمان دگری نیست/ ای درد تو ای رفته به ناگه ز بر ما/ یک ضایعه ای نیست که پر خون جگری نیست. 

کلهر با اشاره به اشعار عطار خاطر نشان کرد: عطار نیز با زبان و بیان رندانه به ماه رمضان و فلسفه روزه پرداخته است. عطار افطار را مشاهده می داند. (مشاهده از اصطلاحات عرفانی است.) هم چنین روزه را حفظ دل از خطرات معرفی می کند: روزه حفظ دل است از خطرات/ پس بود با مشاهده افطار. حافظ هم که به رندی نیز شهره است، درباره رمضان می سراید: ماه شعبان نده ز دست قدح کین خورشید/ از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد. یا در جای دیگر می گوید: روزه یک سو شد و عید آمد و دل ها برخاست/ می ز خم خانه به جوش آمد و می باید خواست. 

وی به ظرافت های زبانی و مضمون پردازی های اشعار سبک هندی اشاره کرد و گفت: بیدل دهلوی با بیانی هنری به رمضان، چنین می سراید: عید آمده هر کس پی کار خویش است/ می نازد اگر غنی و گر درویش است/ من بی تو به حال خود نظرها کردم/ دیدم که هنوزم رمضان در پیش است. 

کلهر با اشاره به اشعار رمضانی مولانا یادآور شد: اشعار کمال یافته رمضان را از زبان مولانا می بینیم. مولانا با روح پر نشاط خود، از رمضان می گوید و بر عکس دوره اول عید مولانا از ابتدای رمضان آغاز می شود: آمد ماه صیام سنجق سلطان رسید/ دست بدار از طعام مائده جان رسید/ جان ز قطعیت برفت دست طبیعت ببست/ قلب ذلالت شکست لشکر ایمان رسید. در واقع خلاصه تاریخ ادبیات را می توان در دیوان شمس یافت. 

وی در پایان گفت: امروزه اشعار کمی مختص ماه رمضان سروده می شود و بیشتر این اشعار نیز حالت مناجاتی دارند. البته شاعرانی چون کاکایی حتی به صورت محاوره درباره رمضان اشعاری دارند، ولی شاعران جوان از این گونه اشعار کمتر دارند.

کد مطلب: 17865

آدرس ايميل : نظر شما :   نمايش آدرس ايميل شما به سايرين

چهارشنبه 11 مهر 1386 ساعت 20:42 چه روز خوبي هست سه شنبه كه در مورد اشعار حرف بزنيم آن هم اشعار رمضان چه روز خوبي هست سه شنبه كه برويم جمكران و با آقا حرف بزنيم و چه روز خوبي هست سه شنبه كه به ديدار ایشان برويم و از ياد ببيريم هر كسي كه به ما بدي كرده است.