::ادیان و معنویتهای جدید:: 1
آشنایی با فرقه اکنکار
جمعه 24 خرداد 1387 - ساعت 17:40
ادیان و فرقه های نوظهور از جمله ویژگی های عصر غیبت و دوران معاصر برشمرده شده است که دور افتادن از تزریق معارف ناب دینی و مهدوی به جامعه و نیز عدم شناخت این آیین های نوظهور، باعث ترویج این گونه اعتقادات انحرافی در بخش وسیعی از جامعه شده است.
آینده روشن: ادیان و فرقه های نوظهور از جمله ویژگی های عصر غیبت و دوران معاصر برشمرده شده است که دور افتادن از تزریق معارف ناب دینی و مهدوی به جامعه و نیز عدم شناخت این آیین های نوظهور، باعث ترویج این گونه اعتقادات انحرافی در بخش وسیعی از جامعه شده است. از این رو، بر آنیم تا با نشر، بازنشر و گردآوری پاره ای از مقالات در توضیح این ادیان و آیین های جدید، محققان و پژوهشگران و علاقه مندان را در شناخت بهتر اوضاع جامعه و افکار نوپدید یاری دهیم.
یکم. مشخصات
1. نام: اكنكار (Eckankar)
2. پايهگذار: پال توئيچل
1ـ2. تاريخ تولد: زمان تولد توئيچل را 1908، 1910، 1920 و تاريخ فوت وي را 1971 ضبط كردهاند.
2ـ2. مكان تولد: پادوكاه كنتوكي 5. سال پايهگذاري: 1965
3. متون مقدس يا متون مورد احترام: متن مـقـدس اصــلـي ايـن آيين سريعتـكيـســوگماند (Shariyat-ki-Sugmand) است كه در كنار آن، آثار پال توئيچل، كليد جهانهاي سري و درآمدي بر اكنكار و آثاري از هارولد كلمپ، رهبر نوازنده اين آيين، نظير «هنر رؤيابيني روحاني» نيز از احترام خاصي برخوردار است.
4. شمار اعضاي اين آيين: مطابق آنچه در سايت رسمي اين آيين آمده، تعداد اعضاي آن که در يكصد كشور دنیا پراکندهاند، تقريباً هشتادهزار نفر است.
دوم. تاريخچه
اكنكار در زمان انقلاب فرهنگي در دهه 1960، زماني كه فرهنگ جديد، مشوق حكمت رازورانه باستاني شد، پديد آمد. اكنكار از ريشههاي قــوي تــاريـخي برخوردار است. آنچه پال تـوئـيـچـل انجام داد، روزآمد کردن تعاليم باستاني با توجه به جهان جديد بود. دانشمندان معتقدند كه اكنكار صورتبندي جديدي از عــقـــايـــد و اعــمـــال بـــاســتـــانـــي ســنــت راداسوامي (Radhasoami) با واژه جديد اك (Ech) است. اين تركيب جالب حكمت بـاسـتـانـي و واژهپـردازي جـديـد، مـا را به مـــقـــــايـــســـــه اكـــنـــكــــار بــــا حــكــمــــت الـهــــــــــي (Theosophy) مــــــــــــــادام بــــــــــــلاواتــــــســـــكــــــــــي (Blavatsky) فراميخواند.
بر اساس گزارشهاي گوناگوني كه دوستان، خانواده و طرفداران پال توئيچل ارائه دادهاند و نيز آنچه به نظر تلاش آگاهانه پال توئيچل بـراي پـرده بـرداشـتـن از جـزئـيـات زندگي خــصـوصـياش است، اين جزئيات در نظر هواداران اكنكار و همچنين دانشمندان رازآلود پنداشته ميشود. حتي رهبر اكنكار، هارولد كمپ نيز با بيان اين كه «توئيچل عاشق زندگي خصوصياش بود» تصديق ميكند كه توئيچل با بيان زندگي خصوصياش سعي كرده آنهايي را كه به مطالعه زندگي وي ميپردازند، به بيراهه ببرد.
توئيچل در دوران جواني به فعاليتهاي گوناگوني پرداخته اما تلاش كرده تا از آن به عنوان ابزاري براي بيان واقعيتهاي زندگياش استفاده كند. از اين رو، وي آثاري از خود برجاي نهاد كه به دليل ابهامات موجود در آن، سالها طول ميكشد تا تاريخدانان از آنها سر درآورند.
عمدهترين سردرگمي، مربوط به تعيين زمان، مكان و طبيعت تولد توئيچل و نيز ويژگيهاي مربوط به اوايل زندگي وي است. پال توئيچل در سال 1942 وارد نيروي دريايي شد و در همين سال با كاميل بالو (Camil Balloew) ازدواج كرد.
در اين ايام، زندگي پربارش را با روزنامهنگاري شروع كرد و با نامهاي مختلف براي نشريات دورهاي گوناگون قلم ميزد. در همين زمان بود كه به توضيح و تبيين گروههاي گوناگون ديني پرداخت.
در سال 1950 به همراه همسرش به عضويت كــلــيــســــاي خــــودشــنـــاســـي مـــونــيــســـم مـطلق (Church of Self Monism-Revelation of Absolute) و زيرشاخه دنـبـالـهروي از خـودشـناسي (Self-Realization Fellowship) در واشــنــگــتـــن درآمــد.
رهـبـري ايـن گـروه را سـوامـي پريماناندا (Swami Premananda) به عهده داشت كه در نوشتههاي آخر توئيچل از او به سودار سينق (Sudar Singh) نيز ياد شده است. به دنبال جدايي از اين گروه، در سال 1955، پال توئيچل و همسرش نيز از هم جدا شدند. وي سپس به كيرپال سينق (Kirpal Singh) پـــــــايــــــهگــــــذار روحــــــانــــــي ساتسانگ (Ruhani Satsang) شاخهاي از سنت راداسوامي پيوست.
وي علاوه بر شاگردي نزد كيرپال سينق، تحت تأثير ران هوبارد (L.Ron Hobbard) به جنبش علمشناسي (Scientology) ملحق شد و به مقام «روشن» (Clear) نايل آمد. در ادامه پال توئيچل به سبب نزاعي كه روي نسخه خطي كتابش با عنوان دندان نيش ببر، ميان او و فرقه ساسانگ كيرپال سينق پديد آمد، پيوندش را با آنها قطع كرد. اندكي پس از قطع روابط با كيرپال سينق به ارایه سمينارهايي در ساندياگو كاليفرنيا درباره هنر طيالارض (Bilocation) يا آنچه بعدها آن را «سفر روح» ناميد، پرداخت.
وي از طرق نوشتههايش در نشريات دورهاي گوناگون و نامههايش به مردم، از جمله همسر دومش، گيل آتكينسون (Gail Atkinson) به معرفي اكنكار به دنيا پرداخت و خود را به عنوان نهصد و يكمين استاد اك معرفي كرد.
او مدعي شـد كـه تـعـاليمي از اساتيد وايراگي اك (Vairagi Exk Masters) دريافت كرده كه از جمله آنها يك راهب (Monk) تبتي به نام ربازار تارز (Rebazar Tarz) بود.
اكنكار بهطور رسمي در 22 اكتبر 1965 در ساندياگو كاليفرنيا به صورت يك سازمان غيرانتفاعي تأسيس شد.
در سال 1971 پال توئيچل درگذشت. داروين گـــراس (Darwin Grass) بــه عـنــوان نهصد و هفتاد و دومين استاد اك جانشين او شد.
پال توئيچل در زمان حيات بيش از شصت عنوان كتاب نوشت و افراد زيادي را به دين اكنكار درآورد.
گراس باعث نزاعهاي زيادي درباره اكنكار شد؛ چراكه بسياري از طرفداران اين آيين، وي را ـبا اينكه از سوي هيئتي از اعضاي اكنكار، از جمله همسر پال توئيچل به اين سمت انتخاب شده بــودـ شـايـسـتـه جـانـشـيـنـي اسـتـاد پـيـشـيـن نميدانستند.
سرانجام گراس تمامي اختيارات و مسئوليتهايش را كه به استاد زنده اك مربوط ميشد، از دست داد و هارولد كلمپ به عنوان نهصد و هفتاد و سومين استاد زنده اك جانشين وي شد.
همچنين دعاوي حقوقي چندي ميان گراس و اكنكار مبني بر استفاده گراس از واژههايي كه حق تأليف آن با اکنكار بوده است، مطرح شد.
هارولد كلمپ با تأكيد بر ايدئولوژي غربي به جاي سنت راداسوامي شرقي، تغييرات زيادي در اكنكار پديد آورد. اين تغيير باعث ايجاد پل ارتباطي ميان اكيست و فرهنگ امريكايي شد. او از هواداران اكنكار خواست به جاي آنكه همكاران خوب خدا باشند، به جامعه خدمت كنند.
سوم. عقايد اكنكار
1. عقايد اصلي مــطــــابــــق اعــتــقــــادات اكــيــســـتهـــا يـــا چلاها (Chelas)
اكنكار، طريقي است براي همكارشدن با خدا يا سوگماند (Sugmand) كه نه مذكر است نه مؤنث. عقيده بر اين است كه سوگماند با روح يا توازي افراد از طريق صوت يا نور ارتباط برقرار ميكند. از اين رو، نام ديگر اكنكار «دين صوت و نور» است. ارتباط را اك يا جريان اك ميشناسند.
اك طي قرون نامهاي گوناگوني گرفت. روح مقدس، شبح مقدس، لوگوس، كلمه، روحالقدس، باني و وادان، شماري از اين اسامي هستند.
اكيستها اك را جريان قابل سماع حيات نيز تعبير ميكنند. هـدف اصـلـي چـلا (طـلبه اك) رسيدن به خودشناسي و در نهايت شناخت خداست. وقتي شناخت خدا حاصل شد، آنگاه چلا همكار حقيقي خدا خواهد شد. در عين حال، داراي هويت فردي نيز خواهد بود.
اين عقيده با آنچه در آيين هندو و بودايي وجود دارد كه فرد از راه فانيشدن كامل در خدا و از دست دادن تمامي هويت فردي با خدا يكي ميشود، تفاوت دارد.
2. سفر روح
خـودشـنـاسـي و خـداشـنـاسـي، هر دو از راه طيالارض (همزمان در دو مكان بودن) يا آنچه امروزه از سوي اكيستها «سفر روح» ناميده ميشود، قابل دستيابي است. پال توئيچل در كتابش با عنوان «اكنكار: كليد جهانهاي سري» سفر روح را به «جداشدن روح از بدن» توصيف مـــيكــنـــد.
سـفــر روح بــا بـيــرونشــدگــي اختروار (Astral Projection) كه صرفاً تشريح روحاني سياره اختري است، تفاوت دارد. سفر روح عبارت از تشريح هر يك از جهانهاي خداست و تنها دوازده سياره شناختهشده وجود دارد.
3. دين زنده
اكنكار را يك دين زنده كه بهطور دایم در حال تغيير و تحول است، ميدانند. اين تغييرات مدام، موجب ميشود كه اكيستها اتكاي شديدي بر رهبران ديني خويش داشته باشند.
اين رهبر، اسـتـاد اك يـا مـاهـانتاي زنده (Living Mahanta) نام دارد. هميشه يك استاد اك زنده هست و در زمره كساني است كه به اساتيد اك مـعـروفاند، كه مجموعه آنها را سلسله وايراگي ميگويند.
اعضاي اين سلسله، در معبدهاي «حكمت طلايي» كه در سـيــارههـاي گـونـاگـون واقـع شـدهانـد، ساكناند.
هدف ماهانتا، راهـنـمـايـي ارواح چـلاهـا براي بازگشت به خداست. ماهانتا اغلب به عنوان استاد رؤيا كه مانند نقطه آبيرنگ نور ظاهر ميشود، عمل ميكند.
ماهانتا در اين نقش، هم حضور مطلق و هم علم مطلق است. استاد زنده اك از احترام بـسـيـار بـالايـي برخوردار است، اما پرستش نميشود.
4. كرمه
اكيستها نيز مانند بوداييان و هندوها، به كرمه يا عقيده بدهي روحاني به گذشته باور دارند. هدف هر فرد، رهايي از بدهي كرمه در زندگاني گذشته و يكي شدن با خداست.
«وقتي با رفتار درست به خودشناسي نايل آمديد، از زندگاني گذشته رهايي يافته و بايد بقيه حيات را بدون بدهي اضافي سپري كنيد. اگر به اين مرتبه رسـيـده بـاشـي، بـعد از مرگ به اين جهان برنميگردي.»
5. عمل
بيش از يكصد تمرين روحاني گوناگون در اكنكار هست كه از جمله آن، خواندن «HV» است و عقيده بر اين است كه اين واژه نام قديمي خداست.
تمرين ديگر، عبارت است از تمركز روي نور و صوت يا چيزي كه به شكل روحاني ماهانتا معروف است.
هارولد كلمپ، فهرستي از تمرينهاي روحاني را درباره رؤياها در كتابش با عنوان «هنر رؤيابيني روحاني» آورده است. رؤياها در تمرينهاي اكنكار تحت رهبري هارولد كلمپ بسيار بااهميت شدند. از چلاي كوشا انتظار ميرود كه از راه مكاشفه نيز كه داراي چهار مرحله است، طي طريق كند.
چهارم. نزاعها
1. پيش از مرگ توئيچل
مشاجره درباره اكنكار در اوايل دهه 1970، اندكي پيش از مرگ توئيچل شروع شد. برخي افراد در منبع تعاليم وي ترديد كردند و او ادعا كرد كه ديگران به دليل عدم موافقت با تعاليم وي، زندگي او را تهديد كردند. توئيچل مدعي شد كه هيچ يك از آموزههايش را از منبع بشري قرض نكرده است، بلكه حاصل تجربه شخصي وي از خداشناسي در سال 1965 و برآمده از شهودي است كه طي آن تعاليم را از «سلسله اساتيد اك» به عنوان استاد زنده اك به دست آورده است. اما اين ادعاها به مشاجرات پايان نداد.
2. داروين گراس، نهصد و هفتاد و دومين استاد اك
پس از مرگ توئيچل در سال 1971، نزاع با آمدن استاد زنده اك، داروين گراس ادامه يافت. بعد از يك مبارزه سخت براي كسب قدرت در درون اكنكار بين سالهاي 1981 تا 1983، گراس كنار گذاشته شد و به جاي او هارولد كلمپ، استاد زنده اك شد. گراس گروه خـاصـي بـا عـنـوان تـعاليم باستاني اساتيد (ATOM) تشكيل داد و مدعي شد كه تعاليم جديدي را آغاز نكرده، بلكه به گسترش تعاليم پال توئيچل همت گمارده است. اكنكار او را از استفاده از علايم و اصطلاحات انحصاري خــويــش مـنـع كـرد.
گـراس را هــمــچــنــان نـهـصـد و هـفـتاد و دومين استاد اك ميدانند اما تصوير او در معبد اك نصب نيست و در بحثهايي كه از اساتيد گذشته اك ميشود از او نامي برده نميشود.
3. جنبش بيدارباش روحاني (MSIA)
در همين اوضاع و احوال، جان روجر هينكينز (John Roger Hinkins) تـلاشهايي بـراي ايـجاد گروهي مذهبي با نام جنبش بيدارباش روحـــــــانـــــــي (Movement of Spiritual Awareness) در سال 1971 آغاز كرد؛ گروهي كه اكنكار را به شدت به صورت سازمان عقايد و اعمال بازسازي كرد.
4. ديويد سي. لين (David C.Lane)
زماني كه لين، استاد مطالعات ديني، پال توئيچل را به سرقت ادبي از اساتيد خويش و جـعـل تـمـام تاريخ اكنكار متهم كرد، اين مشاجرات و نزاعها به اوج خود رسيد. او اساساً خود را وقف اثبات اين ادعا كرد كه اكنكار و جنبش بيدارباش روحـانـي چـيـزي بـيشتر از سرقت از سنت راداسوامي نيستند.
بيشتر تــلاشهــاي لـيـن را مــيتـوان در سـايـت وي (The Neural Sutfer) يافت. مطالعات تطبيقي ديگر درباره ايـن سـه آيـيـن را مـيتـوان در سـايـتي با عنوان «The Genealogical Connection» مطالعه كرد.
پنجم. برخي سايتهاي مربوط به اكنكار
1. سايت رسمي اكنكار، دين نور و صوت خدا:
eckankar.org
2. گفتوگو در عصر انتقاد:
Littleknownpubs.com/Dialogintro.htm
سايتهاي دانشگاهي:
3. مركز مداراي ديني
religioutolerance.org/eck.htm
(Center for Reliouns Tolerance)
4. ارتباط تبارشناختي
crl.com/ozark/eck
(Genealogical Connection)
سايتهاي ضد اكنكار:
1. صفحه اكنكار غير مجاز
inguild.co/homes/eckcult
2. موج نوار عصبي
vclass.mtsac.com/areoasis/oasis/titlepaye
(Neural Surfer)
3. حاميان مسيحي و روحانيت تحقيقي
Carm.org/cults/eckankar.htm
ششم. كتابهاي منتشرشده اكنكارها در ايران
در ايران نيز اكنكار و بنيانگذار آن پال توئيچل، نـاشـناخته نيستند. مجموعهاي از آثار پال تـوئـيـچـل بـه زبان فارسي ترجمه شده كه فـهـرسـتـي از آنـهـا تـقـديـم ميشود. برخي كتابهاي هارولد كلمپ استاد زنده اك نيز ترجمه شده است.
1. اكنكار كليد جهانهاي اسرار، پال توئيچل، تـرجـمـه هـوشـنـگ اهـرپـور، تـهران، زرين: نگارستان كتاب، 1379، 404 ص.
2. سرزمينهاي دور، پال توئيچل، ترجمه هوشنگ اهرپور، تهران، زرين، نگارستان كتاب، 1379، 380 ص.
3. نينواي الهي، پال توئيچل، ترجمه مهيار جليالياني، تهران، امير قلم، 1381.
4. اك: عـلـمالاسرار رؤياها، پال توئيچل، تـرجـمـه هـوشـنـگ اهـرپـور، تـهـران، زرين: نگارستان كتاب، 1379، 342 ص.
5. از استاد بپرسيد (2)، مجموعه پرسش و پـاسخهاي دهساله از استاد، هارولد كلمپ، ترجمه امينه اخوان تفتي و گيتي بحريني، تهران، اميرقلم، 1381.
6. اك ـ ايناري، پال توئيچل، ترجمه هوشنگ اهرپور، تهران، زرين: نگارستان كتاب، 1379، 342 ص.
7. اك ـ ويديا دانش باستاني پيامبري، پال توئيچل، ترجمه هوشنگ اهرپور، تهران، زرين، نگارستان كتاب.
8. دفـتـرچـه مـعـنوي، پال توئيچل، ترجمه هوشنگ اهرپور، تهران، زرين: نگارستان كتاب.
9. نسيمي از بهشت، گوشههايي از زندگي پالجي، براد استايگر، ترجمه هوشنگ اهرپور، تهران، زرين، نگارستان كتاب.
منبع: ماهنامه اخبار ادیان، شماره 2
تلخیص و ویرایش: آینده روشن
کد مطلب: 23181
آينده روشن http://www.bfnews.ir
تلفن : 7833710 - 0251
فکس : 7738240 - 0251
آدرس پستی : قم - خيابان شهدا - کوچه 23 - پلاک 5